Definición
Enfermedad rara catalogada por Orphanet con código ORPHA:93216. Fuente: Orphanet (orphadata.com, ©INSERM). Tipo: Disease.
Cuadro clínico
Síndrome nefrótico con proteinuria masiva (>3,5 g/día), hipoalbuminemia, edema periférico y anasarca. Microscopia óptica con cambios mínimos glomerulares. Presentación típicamente en edad pediátrica con agregación familiar sugestiva de patrón hereditario autosómico recesivo. Presión arterial normal o levemente elevada. Factor de riesgo principal: antecedente familiar de enfermedad renal crónica o síndrome nefrótico. Ausencia de respuesta a corticoides en dosis estándar (≥1 mg/kg/día prednisona por ≥4 semanas). Puede asociarse a complicaciones tromboembólicas e infecciones.
Diagnóstico
Biopsia renal con microscopía óptica mostrando arquitectura glomerular preservada sin proliferación (cambios mínimos). Inmunofluorescencia negativa o depósitos mínimos. Microscopia electrónica con fusión de podocitos confirmando lesión de cambios mínimos. Proteinuria selectiva (baja molecular weight). Criterios: síndrome nefrótico + histología de cambios mínimos + resistencia a esteroides (ausencia de remisión con corticoides) + historia familiar compatible. Clasificación Orphanet ORPHA:93216 (raro).
Diagnóstico diferencial
1) Síndrome nefrótico familiar con esclerosis focal segmentaria: presentación similar pero con glomeruloesclerosis visible en biopsia. 2) Nefropatía por IgA familiar: depósitos de IgA en inmunofluorescencia; hematuria más prominente. 3) Síndrome nefrótico adquirido resistente a esteroides (no familiar): respuesta variable a inmunosupresores; sin patrón hereditario. 4) Enfermedad de membrana basal delgada: microscopia electrónica con membrana basal atenuada; generalmente asintomática. 5) Nefritis lúpica: serología positiva (ANA, anti-dsDNA); manifestaciones sistémicas presentes.
Tratamiento
Primera línea: corticoides sistémicos a dosis máximas (prednisona 1-1,5 mg/kg/día) por 4-6 semanas; si existe resistencia documentada, agregar ciclofosfamida 2-3 mg/kg/día oral o bolos IV (500-1000 mg/m²) durante 3-6 meses. Alternativa: tacrolimus 0,1-0,3 mg/kg/día dividido en 2 dosis o micofenolato de mofetilo 1-1,5 g/día en adultos. Soporte: diuréticos (furosemida titrada), restricción sódica, estatinas, anticoagulación profiláctica si albúmina <2 g/dL. Derivar a nefrólogo pediátrico (si <18 años) o nefrólogo adulto ante diagnóstico confirmado o falla terapéutica. Considerar ensayos clínicos con inhibidores SGLT2 o terapia génica (raro, ORPHA:93216).